قدرت فردیت

هر یک از ما ممکن است فکر کنیم من یکی از میلیاردها هستم! چه تغییری را در این جهان می توانم پدید آورم؟ ولی حقیقت این است که هر یک از ما در مرکز یک شبکه قرار داریم و بر همه دیگرانی که در اطراف ما هستند موثریم و در این دوران بیش از هر زمان دیگری در طول تاریخ و هر آنچه انجام می دهیم در این دریاچه بزرگ چون موجهایی منتقل می شود به دیگرانی که حتی آنها را نمی شناسیم و شاید حتی به نسلهای بعد که آنها را نخواهیم دید.

ژوزف سارامانگو نویسنده پرتقالی زمانی نوشت: "آن چه ما انجام می دهیم و خلق می کنیم و تمام نیکی و بدی که از گفتار و اعمال ما سرچشمه می گیرد به حیات خود برای سالها ادامه می دهد، حتی آن گاه که ما نیستیم که از آن چه انجام داده ایم احساس رضایت کنیم و یا طلب بخشش ... و این معنای حقیقی جاودانگی اعمال ماست !"

سی سال پیش در همین روزها ، در روزهای چهارم و پنجم ژوئن 1989 ارتش آزادش بخش خلق چین با فرمان حکومت مرکزی با قتل عام هزاران نفر از دانشجویان و مردمی که برای درخواست برپایی دموکراسی و استقرار مطبوعات آزاد در میدان تیانانمن Tiananmen شهر پکن دست به تظاهرات زده بودند پایانی خونبار را برای این جنبش اعتراضی رقم زد.
این جنبش چند هفته پیشتر با مرگ هویائوبانگ Hu Yaobang سیاستمدار برجسته و از رهبران سابق اصلاح طلب حزب کمونیست آغاز شده بود. هو یائوبانگ در طول دوران زندگی سیاسی خود تلاش کرده بود مجموعه ای از اقدامات اصلاحی را در فضای سیاسی و اقتصادی چین پدید بیاورد ولی اصلاحات او در نهایت با مخالفتهای شدید درون حزبی با شکست مواجه شد و دو سال پیش از مرگش یعنی در سال 1987 با فشارهای اعضا عالیرتبه حزب کمونیست ناچار به استعفا از دبیرکلی حزب شد.

در روز تشییع جنازه او در 22 آوریل 1989 نزدیک به صدهزار نفر از شرکت کنندگان در مراسم که اغلب آنها را دانشجویان تشکیل می دادند اقدام به راهپیمایی به سوی میدان تیانانمن کردند و درخواست آنها تحقق آرزوهای تحقق نیافته هویائوبانگ برای آینده چین یعنی کشوری با اقتصادی بازتر و مشارکت سیاسی بالاتر مردم و در نهایت استقرار مطبوعات آزاد بود.

با تداوم و گسترده شدن دامنه اعتراضات سرانجام در روز 20 می و حدود یک ماه پس از آغاز این جنبش اعتراضی حزب حاکم کمونیست حکومت نظامی اعلام کرد و متعاقب آن نزدیک به 250 هزار سرباز ارتش آزادیبخش به سلاحهای سنگین وارد پایتخت شدند. با پایان ماه می تعداد تظاهر کنندگان به یک میلیون نفر افزایش یافت که تحمل ادامه وضع موجود را برای حزب حاکم غیرممکن ساخت.

سرانجام در ساعت یک صبح روز 4 ژوئن سربازان مسلح هجوم همه جانبه خود را به میدان تیانانمن آغاز و شروع به شلیک مستقیم به سوی جمعیت معترضان کردند که در جریان و مقاومت جمعیت که به آتش کشیده شدن دهها خودرو نظامی منتهی شد هزاران نفر کشته و بیش از ده هزار نفر از جمله رهبران جنبش دستگیر شدند و تعداد زیادی به جوخه های اعدام سپرده شدند و یا احکام سنگین زندانهای طولانی مدت دریافت کردند و بدین شکل بود که این جنبش دموکراسی خواهانه در ظاهر با شکست به پایان رسید ولی در عمل منجر به آغاز مجموعه ای از اصلاحات اجتماعی و اقتصادی در سالهای بعد گردید.

ولی آنچه در میانه این جنبش چشمهای مردم جهان را به میدان تیانانمن خیره ساخت، تصویری بود که یک روز پس از کشتار و سرکوبی بزرگ روز 4 ژوئن توسط خبرنگاران بسیاری ضبط شد و به تمامی دنیا مخابره گردید. این تصویر تکان دهنده که به نام مرد تانکی Tank Man مشهور شد تصویر مردی بود که با شهامتی باور نکردنی تنها یک روز پس از قتل عام هزاران نفر در برابر قطاری از تانکهای ارتش می ایستد و مانع از حرکت آنها می شود.

مشهورترین عکسی که از این صحنه گرفته شده است توسط جف وایدنر Jeff Widener عکاس آسوشیتدپرس گرفته شد که داستان را اینگونه نقل می کند که آن روز او زخمی و در حالیکه از بیماری آنفلونزای شدید رنج می برد از طبقه ششم هتل پکن دوربین خود را بر روی سه پایه بر خیابان برای گرفتن نمایی از حرکت تانکها تنظیم کرده بود که مردی میان سال به آرامی وارد خیابان می شود. وایدنر نخست از این اتفاق ناخشنود می شود برای اینکه احساس می کند که این مرد شات دقیق تنظیم شده او را با ورودش به کادر بر هم زده است بی آنکه بداند تنها لحظاتی بعد تصویری را ضبط خواهد کرد که به یکی از ده عکس برتر تاثیرگذار در قرن بیستم بدل خواهد شد.

او با کمال حیرت دید که مرد رودروی تانک پیشتاز ایستاد و تانک سعی کرد که او را دور بزند ولی او باز حرکت کرد و راه را بر تانک بست. سرانجام او را از تانک دور و از میدان خارج کردند و تا امروز پس از گذشت سی سال هیچ کس از نام و سرنوشت او باخبر نیست ولی کمتر کسی است که این تصویر را ندیده باشد و Tank Man را نشناسد.