همه ما در کودکی ، نابینا بر بعد تاریک خود و جهان هستیم و این ناآگاهی و عدم هشیاری به جهان بیرون که در کودکی با ماست ، با بزرگ شدن ما از میان می رود و با زوال این ناآگاهی لذت بخش، هشیاری دردناکی از حقیقت رنجهای زندگی ، بی رحمی طبیعت، محدودیت ما و فناپذیری و مرگ جایگزین آن می شود. ما در بزرگسالی ناگزیر از کشیدن بار هستی بر دوش و زیستن این رنج و درد فزاینده ایم و این رنج، نخستین حقیقت زندگی ماست .

در عمق رنج تمام بیمارانی که قربانی مشکلات روانی گوناگون و اعتیاد به الکل و مواد مخدر و روانگردان هستند ، تلاشی نافرجام برای بازگشت به ناآگاهی اولیه ازدست رفته کودکی وجود دارد .

کارل یونگ معتقد بود که آنچه رنج ما را می آفریند، نه آگاهی، که "آگاهی محدود" ماست و رنج هستی ما نه با سقوط به ناآگاهی، بلکه با تلاش برای غلبه بر "محدودیت" آگاهی ما کاهش خواهد یافت. ولی این تعالی آگاهی باید از شناخت تاریکیهای درون مان آغاز شود. اگر بر تاریکی درون خود بینا نباشیم همواره آگاهی ما تقسیم شده میان تاریکی و روشنی و نیمه خواب و نیمه بیدار باقی می ماند و تاریکی ذهن ناهشیار ما می تواند کنترل بخشی و یا حتی تمامی آگاهی ما را در دست بگیرد اما با آوردن آن به آگاهی هشیار خود ، تاریکی همواره در زنجیر آگاهی ما خواهد ماند .

نیچه، اخلاق عمومی مردمان را بزدلی می خواند ، نه به دلیل آن که باور داشت اخلاقی زیستن ، بزدلی است بلکه به این دلیل که اغلب مردم ترس و ضعف خود را زیر نام اخلاق پنهان می کنند تا ضعف خود را حتی بر خود بپوشانند ولی آنگاه که قدرت بروز تاریکی را می یابند، سوی تاریک آنان قادر است که دست به هر عمل اهریمنی زند بی آنکه آنها حتی توان و شهامت دیدن و پذیرش نتیجه ی اهریمنی رفتار خود را داشته باشند.
در ضعف هیچ فضیلتی نیست و فضیلت در پرهیز از رذیلت نیست بلکه در بی‌میلی نسبت به آن است و انسانی می‌تواند نسبت به رذیلت بی‌میل باشد که بالاتر از آن ایستاده باشد . آنگاه که توانسته باشیم اهریمن را در وجود خویش محبوس سازیم ، حس احترام عمیق‌تری نسبت به خود احساس خواهیم کرد.

تفاوت میان انسان خوب که بعد ناخوداگاه شخصیتش را با خودآگاه خود یگانه ساخته و انسان ساده لوحی که هرگز به تاریکی درون ننگریسته و می پندارد که انسانی خوب است، این است که هر تصمیم و عمل انسان خوب، اندیشیده و با درک کامل از توان درونی او برای اهریمنی بودن است. او راههای اهریمن درون خود را به خوبی می شناسد و بر آنها آگاه است و با تمام این آگاهی انتخابشان نمی کند.

آیدین آرتا