بررسی مدارک تاریخی
ارتباط زرتشت و اندیشه های مزدیسنایی
با افلاطون و آکادمی افلاطون

در بخش چهارم از مجموعه تبارشناسی فرزانش جاودان که به بررسی مدارک تاریخی ارتباط زرتشت و اندیشه های مزدیسنایی با افلاطون و آکادمی افلاطون می پردازد، موضوعات زیر مورد بحث قرار گرفته اند:

- فرسکو مدرسه آتن The School of Athens اثر رافائل Raphael نقاش شهیر دوره رنسانس و جایگاه زرتشت در این نقاشی مشهور که در محل اقامت پاپ Apostolic Palace در واتیکان قرار دارد و اینکه چرا رافائل خود را در این فرسکو در کنار زرتشت نقاشی کرده است.

- تاثیر آکادمی نوافلاطونی به ریاست مارسیلیو فیچینو Marsilio Ficino بر رافائل به روایت کریستلر Paul Oskar Kristeller در کتاب خود "مطالعاتی در رابطه با تفکرات و نامه های دوره رنسانس" Studies in Renaissance thought and letters.

- مروری اجمالی بر جنبش نوافلاطونی از پلتون Georgius Gemistus Plethon- تا فیچینو Ficino و باور این جنبش به وجود فرزانش جاودان Perennial Philosophy/ Prisca Theologica که از زرتشت آغاز شده و توسط افلاطون باززایش یافته است (بررسی تفصیلی مربوط به این دوره تاریخی در بخش سوم از مجموعه تبارشناسی فرزانش جاودان پیشتر مورد بررسی قرار گرفت)

- بازگشت به قرون اولیه میلادی و بررسی متون تاریخی به جا مانده از سنکا Lucius Annaeus Seneca فیلسوف معروف رواقی رومی در قرن اول میلادی، پلینی Pliny the elder تاریخ نگار رومی هم عصر
با مسیح (23-79 AD) ، پلوتارک Plutarch تاریخ نگار یونانی تقریبا هم عصر پلینی، فاوورینوس Favorinus of Arelate (ca. 80–160 AD) فیلسوف رومی قرن اول میلادی و همچنین يودکسس کلدانی Eudoxus of Chaldea که به ارتباط مستقیم آکادمی افلاطون با مغان ایرانی و حتی وجود پیروان زرتشت در میان برجسته ترین شاگردان افلاطون از جمله هرمودوروس of Syracuse Hermodorus ، ادوگزوس سنیدوسی Eudoxus of Cnidus و هراکلیداس پونتیکوس Herclides Ponticus در نوشته های خود اشاره داشته اند و همچنین شناسایی دقیق تر این سه شاگرد افلاطون و نظریات آنها.

- بررسی مدارک مکملی که در اثر مشهور دیوژن لورتیوس Diogenes Laertius (3rd cent. CE) در قرن سوم میلادی "زندگی فیلسوفان بزرگ" Lives of the Eminent Philosophes مورد بررسی قرار گرفته اند و همچنین کولوتس لامپساکوس Colotes of Lampsacus (320-260 BCE) فیلسوف یونانی و معروفترین شاگرد اپیکور که حتی معتقد به سرقت ادبی افلاطون اط زرتشت بود. موضوعی که به شباهتهایی در ساختار اندیشه این دو باز می گردد که توسط بسیاری دیگر از جمله فیلسوف نوافلاطونی قرن پنجم میلادی پروکلوس دیادوکوس Proclus Lycaeus Diadochus (412–485 CE) و کلمنت اسکندریه Clement of Alexandria فیلسوف مسیحی قرن دوم وسوم میلادی نیز مورد اشاره قرار گرفته اند.

- اینکه مغان چه کسانی بودند و ایده های بنیادین آنان از دیدگاه تاریخ نویسان و فلاسفه قرون نخستین میلادی چه بوده است موضوع دیگری است که در این ارائه مورد بررسی قرار می گیرد.

- موضوع دیگر مورد بررسی به از میان رفتن بخش عظیمی از اندیشه مکتوب ایرانی در جریان سه آتش سوزی کتابخانه پارسه، کتابخانه اسکندریه و حمله اعراب تعلق دارد. هرمیپوس Hermippus فیلسوف یونانی اهل اسمیرنا Smyrna در قرن 3 پیش از میلاد (250 BCE) به گفته پلینی بررسی بسیار دقیقی بر روی متنهای زرتشتی انجام داده بود که به گفته او بیش از 2 میلیون سطر و یا معادل 800 رول بوده اند که منتسب به خود زرتشت هستند و در کتابهای جداگانه و بسیار در کتابخانه اسکندریه نگاهداری می شده اند. او معتقد بود که فلسفه و اندیشه های یونانیان ریشه در دانش و آیینهای مغان دارد و شاگگرد هرمیپوس کالیماخوس Callimachus به گفته پلینی لیستی دقیق از تمام این کتابها را در کتابی گرد آورده بود و آن را در کتابخانه اسکندریه قرار داده بود که ان نیز در جریان آتش سوزی کتابخانه اسکندریه از میان رفت.

- قسمت پایانی بخش چهارم از مجموعه تاریخ شناسی (هیستریوگرافی) فرزانش جاودان نیز به بسته شدنآکادمی افلاطون به دستور امپراتور جاستینیان Justinian امپراطور روم و پناهندگی دموسکیوس Damascius رییس آکادمی به همراه شش فیلسوف نو افلاطونی دیگر به دربار خسرو اول پادشاه ایران و وقایعی که در این سالها به وقوع پیوستند اختصاص دارد.

آیدین آرتا