🔘 سوگ، تروما و آیین - بخش پنجم (5) و پایانی
برای سوگ و ترومای جمعی چه باید کرد؟
آیدین آرتا

باید زخمِ شکستنِ ما را با «ما شدن» درمان کرد. ترومای جمعی فقط با کنش جمعی امکان درمان پیدا می‌کند و با آفرینش جمعی به معنا می‌رسد. درست به همین دلیل است که پس از همبستگی میلیونی ایرانیان در سراسر جهان امید و گرما به قلبهای میلیونها ایرانی در داخل و خارج از ایران بازگشت. این همبستگی بزرگترین درمان تروماست. این ما شدن مسیر معنی بخشیدن به سوگ جمعی ماست.

در این مسیر است که یاد می گیریم چگونه از خشم، ترس و کرختی کیمیا بسازیم؛ کیمیاگری یعنی ساختن ظرفی برای رنج، نه سرکوب رنج. زیرا اگر رنج بدون آگاهی رها شود، چیزی جز ناخودآگاهی مخرب به‌جا نمی‌گذارد.

وقتی جامعه پس از زخم دچار انفعال و انزوا می‌شود، راه التیام خلق تجربه‌های کوچک و بزرگ مشارکت‌های مدنی است؛ کارهایی که جامعه را به هم نزدیک می‌کند و دوباره «ما» را ایجاد می‌کند. فکر نکنید این‌ها بی‌ارزش‌اند: گروه‌های مطالعه، پروژه‌های کوچک جمعی، بازسازی فضاهای عمومی، کمپین‌های فرهنگی، فعالیت‌های داوطلبانه؛ هر جا عمل کوچکی می‌بینید که آدم‌ها را به هم متصل می‌کند، این «ما» هستیم که داریم خودمان را ترمیم می‌کنیم و تلاش می‌کنیم زخم را به معنا تبدیل کنیم. هیچ زخم جمعیِ بی‌معنا درمان نمی‌شود. ما باید خودمان روایت خودمان را بنویسیم؛ این‌که چه چیزی باید تغییر کند و چه چیزی را از این مسیر آموختیم.