قدرت، روایت جمعی و حافظه تاریخی

دروغ می تواند جنگ روایت را در ذهن های آماده پذیرش دروغ پیروز شود، ولی نه می تواند حقیقت را بسازد و نه ویران کند.

حافظه جمعی مردم، همین لحظه هم قضاوت نهایی خود را انجام داده است و تاریخ را بر اساس آن خواهد نوشت. هر چقدر هم که تلاش کنند روایتی دیگر بسازند، ناممکن است که روایتی، روایت مردم نباشد و در حافظه جمعی و تاریخ باقی بماند.

همه چیز را در خدمت امروز خود قرار دادن، نزدیک بینی نیست. کوری دیدن فردا و نسبت بنیادین پایایی قدرت و قضاوت حافظه جمعی است.

روایت های جمعی، سرنوشت نهایی حافظه جمعی را تعیین می کنند و حافظه جمعی همیشه بالاترین قدرت شکل دهنده سرنوشت یک ملت در گذر زمان است.

شکست یک قدرت، در شکل دادن به روایت حاکم بر حافظه جمعی، تنها تبدیل آن قدرت به قدرتی تاریخ دار و زمان مند است. و این گذاشتن نقطه قطعی پایان بر امکان بقای تاریخی آن قدرت است. در شادمانی کوتاه خود چه می دانند که آنچه را به بهای سنگین این همه جان خریدند، قدرت نبود، پایان آن بود.