جریان شناسی اندیشه چپ - بخش (6)
چپ و بحرانِ ساختن آزادی پس از نقدِ استبداد
آیدین آرتا

نقد استبداد، آغاز آزادی است؛ اما پایان راه نیست. جامعه‌ای که فقط در افشاگری، تقبیح و محکوم‌کردن ماهر می‌شود، ممکن است هرگز نیاموزد چگونه آزادی را بسازد، حمل کند و در نهادهای پایدار جای دهد.

در این بخش، از زخمی سخن گفته می‌شود که در نسبت ما با اقتدار شکل گرفته است؛ زخمی که گاه قانون را با خشونت، مرز را با سرکوب، سنت را با سلطه، و رهبری را با بازگشت مستبد یکی می‌گیرد. در چنین وضعیتی، نقد تیز می‌شود، اما توان ساختن ضعیف می‌ماند.

چپ جهانی، پست‌مدرنیسم و لیبرالیسم پیشرو هر یک به شکلی با این بحران روبه‌رو هستند: می‌توانند قدرت را افشا کنند، اما همیشه نمی‌توانند اقتدار مشروع، مسئولیت جمعی و نهادهای آزادی‌بخش خلق کنند. خطر این‌جاست که شورش علیه استبداد، بی‌آن‌که بداند، صورت تازه‌ای از کنترل و پلیس‌گری اخلاقی را بازتولید کند.

اما راه رهایی، انتخاب میان افق‌گرایی بی‌ساختار و عمودگرایی اقتدارگرا نیست. شاید تخیل سیاسی ایرانی، در ژرف‌ترین ریشه‌های خود، راه دیگری پیش روی ما بگذارد: سیاستی راستی‌محور، روشن، مسئول و متصل به حقیقت؛ جایی که آزادی از مسیر فردیت آغاز می شود و در جهان تداوم می یابد.

لینک بخش ششم سمینار:
https://youtu.be/hw1xXDzHlUM