ادامه (بخش سوم /3 از نوشته ویروس کورونا، حقایقی که باید بدانیم و آنچه توان انجام آن را داریم)

اگر به تاریخچه ویروسهای خطرناک در سطح جهانی نگاه کنیم یکی از کشنده ترین ویروسهای قرن بیست و یکم ویروس آنفلونزای H5N1 بود که آن را به عنوان ویروس آنفلونزای مرغی می شناسیم. از زمانی که مرگ مشکوک یک پسربچه سه ساله در سال 2003 تحقیقات و شناسایی این ویروس را آغاز کرد تا امروز و در چندین مورد ابتلای جدید این ویروس تنها 445 نفر را کشته است در حالیکه درصد کشندگی این ویروس 60% است. یعنی احتمال مرگ بر اثر گرفتن این ویروس بیش از زنده ماندن است ولی می بینیم که این ویروس به خوبی مهار شده است زیرا شدت علائم آن و تشخیص سریع موارد جدید و آمادگی بین المللی مانع از گسترش این ویروس می شود. حتی دو خویشاوند نزدیک و بسیار خطرناک ویروس کورونا یعنی سارس و مرس نیز هریک تاکنون کمتر از 1000 نفر مرگ گزارش شده داشته اند که حتی تا این لحظه ویروس کورونا 3 بار از هریک از این دو آمار مرگ و میر بیشتری داشته است.

آنچه ویروس کورونا را بسیار خطرناک می سازد کشندگی بالای این ویروس نیست بلکه ویژگی های منحصر به فرد این ویروس است.

این ویروس بالقوه کشنده است ولی این کشندگی چون ویروسهای قبلی بالا نیست و چیزی تنها در حدود 3-1% است و بسیاری از موارد ابتلا تنها علائمی ضعیف از خود بروز می دهند و این باعث می شود که به راحتی شناسایی نشوند ولی احتمال انتقال ویروس را به دیگران داشته باشند و به همین دلیل این ویروس در سطحی وسیع عدد کلی مرگ و میری بسیار بالاتری خواهد داشت.

از این نظر این ویروس را می توان با آنفلونزا مقایسه کرد. درصد کشندگی آنفلونزا تنها 0.1% است ولی صدها میلیون نفر در سال به آن مبتلا می شوند و در کشور امریکا به تنهایی چیزی حدود چهل هزار نفر در سال بر اثر این بیماری می میرند. حتی اگر تصور کنیم امکانات درمانی ایران به اندازه ایلات متحده است، با توجه به اینکه جمعیت ایران تقریبا یک چهارم امریکاست در خوشبینانه ترین حالت در سال بیش از ده هزار نفر و واقع بینانه بسیار بیش از ده هزار نفر در سال بر اثر آنفلونزا که واکسن آن هم موجود است زندگی خود را از دست می دهند.

آنفلونزا ویروسی نیست که در هیچ جای دنیا بتوان آن را کنترل کامل کرد زیرا کنترل کامل آن غیر ممکن است. در حال حاضر ویروس کورونا در بهترین حالت چیزی در حدود ده برابر از آنفلونزا کشنده تر است (در ایران در حال حاضر این درصد متاسفانه 150 برابر و در چین سی و پنج برابر بوده است). به احتمال زیاد این وضعیت پس از ارائه واکسن در سالهای آینده بهبود خواهد یافت ولی احتمال باقی ماندن آن در سطح آندمیک با شیوع فصلی مانند انفلونزا متصور است و این بدین معناست که احتمالا در سال نخست اگر امکان نابودی کامل ویروس ایجاد نشود تعداد موارد مرگ بر اثر ویروس در سطح جمعیت ایران می تواند تخمینی معادل دهها برابر آنفلونزا داشته باشد که در صورت وقوع می تواند یک جامعه را در صورت آماده نبودن و نداشتن درکی درست از آنچه پیش روست به مرز فروپاشی اجتماعی و روانی برساند.

مشکل بزرگ دیگر پیش رو زوایای هنوز ناشناخته عملکرد این ویروس است. در رابطه با ویروس آنفلونزا ما این را می دانیم که عملکرد آن بیشتر فصلی است و با گذشت فصل سرما معمولا دیگر آن را مشاهده نمی کنیم ولی در رابطه با ویروس کورونا اگرچه این احتمال وجود دارد ولی این امکان نیز هست که روند قربانی گرفتن این ویروس هر دوازده ماه سال تداوم یابد.